Column - 'Hoe versta ik mijn kind'

Met vallen en opstaan

Ik ben altijd geïnteresseerd in wat er aan ten grondslag ligt. Waarom valt het ene kind zoveel makkelijker dan een ander kind bijvoorbeeld? Zo weet ik, dat de zoon van een vriendin van mij met regelmaat bij de huisarts of op de poli zit, omdat zoonlief weer eens een arm uit de kom heeft, een gat in zijn hoofd, blauwe plekken waar je het nooit verwacht. Terwijl andere kinderen vrijwel nooit iets hebben, zoals mijn eigen zoon. Tot nu toe gaat hij als zeventienjarige puntje gaaf door het leven en heeft nog geen bult of schram opgelopen. Ofschoon het wel een buitenkind is.

Wonderlijk toch? Schijnbaar doet ieder kind het op zijn of haar eigen manier.

Terug naar het onderwerp. Kinderen zijn het vallen verleerd. Vallen is blijkbaar niet meer zo natuurlijk als in de tijd van: ‘met vallen en opstaan groter groeien’. Speelplekken zijn omgetoverd tot velden met zachte tegels. Aan speeltoestellen kun je je als kind geen buil meer vallen en een knappert die zich op het moderne schoolplein nog bezeert. Bij speelobjecten staat veiligheid tegenwoordig voorop. Fantasie, uitdaging, het zoeken van grenzen, dat doen ze maar achter de computer!

Jammer, want waar staat vallen voor? Het heeft in ieder geval onder andere te maken met de exploratie van de wereld en het ontdekken van de eigen plek hierin. Het ervaren van de bewegingsmogelijkheden, de grenzen, de gevolgen wanneer die worden overschreden, het zich leren ‘beheersen’.

De beveiligde kindomgeving van tegenwoordig belemmert het natuurlijk leerproces. Ik zou het zelfs nog sterker willen zeggen. Wanneer het niet uitmaakt hoe je als kind beweegt, alles blijft staan, niets gaat stuk, je hebt geen pijn, geen bult, geen schram. Hoe kun je daar lessen uit trekken, tot inkeer komen? Kinderen worden er onbezonnen, onhandiger van.

Eigenlijk zie je twee verschillende uitgangspunten, twee verschillende bewegingen. Bij het ene uitgangspunt staat het voortdurend aansturen, ingrijpen van buitenaf met veiligheid als resultaat, centraal. Het andere uitgangspunt stelt het leerproces centraal, waar het kind de vaardigheden, de ervaringen (eventueel met bulten en schrammen) heeft leren verinnerlijken en z’n eigen grenzen trekt. Bij het eerste speel je als opvoeder een veel grotere rol en mogelijk is dat soms ook nodig, maar blijft het daarbij, dan zal het zich uiteindelijk tegen je keren. Ik ben voorstander voor een omgeving waarin kinderen zich kunnen uitleven en vanuit de praktijk leren wie ze zijn en hoe ze zich in de wereld staande kunnen houden, zich kunnen bewegen. Van de ouder vraagt het lef en vertrouwen naar het kind…